Podział majątku po rozwodzie – podstawy prawne i przebieg postępowania

Podział majątku wspólnego małżonków jest jedną z najczęstszych spraw rozpoznawanych przez sądy po ustaniu małżeństwa. Najczęściej dochodzi do niego po rozwodzie, jednak możliwy jest także w trakcie trwania małżeństwa – po ustanowieniu rozdzielności majątkowej. Poniżej przedstawiamy podstawowe zasady podziału majątku wspólnego w świetle obowiązujących przepisów prawa.

Czym jest majątek wspólny małżonków?

Z chwilą zawarcia małżeństwa – o ile małżonkowie nie zawarli umowy majątkowej (tzw. intercyzy) – powstaje między nimi wspólność majątkowa. Zgodnie z art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

„Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich.”

Do majątku wspólnego zalicza się w szczególności:

-wynagrodzenie za pracę i dochody z działalności zarobkowej małżonków,

-dochody z majątku wspólnego oraz z majątku osobistego małżonków,

-środki zgromadzone na rachunkach bankowych,

-środki zgromadzone w funduszach emerytalnych.

-Ustanie wspólności majątkowej

Wspólność majątkowa ustaje w szczególności w następujących przypadkach:

-z chwilą uprawomocnienia się wyroku rozwodowego,

-z chwilą zawarcia umowy majątkowej małżeńskiej wprowadzającej rozdzielność majątkową,

-na podstawie orzeczenia sądu o ustanowieniu rozdzielności majątkowej.

Podstawę prawną w tym zakresie stanowi art. 37 i nast. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Sposoby podziału majątku wspólnego

Podział majątku wspólnego może nastąpić na trzy sposoby:

-Umowny podział majątku – dokonywany w drodze umowy między małżonkami. W przypadku gdy w skład majątku wchodzi nieruchomość, umowa musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego.

-Sądowy podział majątku – gdy małżonkowie nie są w stanie osiągnąć porozumienia, każdy z nich może złożyć wniosek o podział majątku do sądu rejonowego właściwego dla miejsca położenia majątku.

-Podział majątku w wyroku rozwodowym – zgodnie z art. 58 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego sąd może dokonać podziału majątku już w wyroku rozwodowym, jeżeli nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania.

Zasada równych udziałów małżonków

Co do zasady małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Wynika to z art. 43 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym:

„Oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.”

Jednak w szczególnych przypadkach możliwe jest ustalenie nierównych udziałów. Zgodnie z art. 43 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego sąd może ustalić inne proporcje udziałów, jeżeli przemawiają za tym ważne powody, w szczególności gdy jeden z małżonków w znacznym stopniu nie przyczyniał się do powstania majątku wspólnego.

Sposoby podziału majątku przez sąd

Sąd dokonując podziału majątku może zastosować kilka rozwiązań:

-przyznać poszczególne składniki majątku jednemu z małżonków z obowiązkiem spłaty drugiego,

-dokonać fizycznego podziału rzeczy,

-zarządzić sprzedaż majątku i podział uzyskanej kwoty.

-Podstawę prawną stanowią przepisy art. 566 i nast. Kodeksu postępowania cywilnego.

Postępowanie o podział majątku

Postępowanie o podział majątku wspólnego toczy się w trybie nieprocesowym przed sądem rejonowym. Wniosek powinien zawierać w szczególności:

wskazanie składników majątku wspólnego,

propozycję sposobu podziału,

ewentualne wnioski dowodowe.

Opłata sądowa od wniosku o podział majątku wynosi co do zasady 1000 zł, a w przypadku zgodnego projektu podziału – 300 zł.

Podsumowanie

Podział majątku wspólnego jest często jednym z najbardziej złożonych etapów zakończenia związku małżeńskiego. Wymaga dokładnego ustalenia składników majątku, ich wartości oraz sposobu podziału zgodnego z przepisami prawa i interesami obu stron. W wielu przypadkach pomoc profesjonalnego pełnomocnika pozwala uniknąć długotrwałych sporów oraz zabezpieczyć interesy majątkowe klienta.